Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mỗi năm có hơn 8 triệu ca tử vong trên toàn cầu liên quan đến thuốc lá, trong đó có khoảng 1,3 triệu ca tử vong do hút thuốc thụ động. Tại Việt Nam, con số này ước tính là trên 100.000 ca tử vong mỗi năm, bao gồm hơn 84.500 trường hợp do hút thuốc chủ động và 18.800 trường hợp do hút thuốc thụ động. Hệ lụy từ việc sử dụng thuốc lá không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe cá nhân mà còn tạo ra gánh nặng nghiêm trọng cho hệ thống y tế. Ngày càng nhiều trẻ em và thanh thiếu niên bị thu hút bởi các sản phẩm thuốc lá mới như thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng. Theo ước tính, khoảng 37 triệu trẻ em trong độ tuổi 13-15 trên toàn cầu đang sử dụng thuốc lá. Tại Việt Nam, tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử trong thanh thiếu niên đang gia tăng nhanh chóng. Điều này đòi hỏi sự tham gia tích cực của cộng đồng và các tổ chức y tế để bảo vệ thế hệ tương lai khỏi những tác hại này.
Ngày Thế giới không thuốc lá, diễn ra vào ngày 31 tháng 5 hàng năm, là dịp để chúng ta cùng nhau nhận thức về tác hại của thuốc lá và tăng cường các hoạt động phòng chống tác hại của thuốc lá trong cộng đồng. Chủ đề năm 2025 là “Vạch trần sự hấp dẫn giả tạo”, nhấn mạnh việc phơi bày những chiến thuật tinh vi của ngành công nghiệp thuốc lá nhằm thu hút người tiêu dùng, đặc biệt là giới trẻ.
Hút thuốc lá gây ra nhiều tác hại nghiêm trọng đến sức khỏe con người, ảnh hưởng không chỉ đến người hút mà còn cả những người xung quanh thông qua việc hít khói thuốc thụ động. Với một số những ảnh hưởng chính sau:
1. Nguy cơ ung thư
Ung thư phổi: Hút thuốc lá là nguyên nhân hàng đầu gây ung thư phổi. Người hút thuốc có nguy cơ mắc ung thư phổi cao gấp 25 lần so với người không hút.
Các loại ung thư khác: Khói thuốc lá cũng gây ra nhiều loại ung thư khác như ung thư miệng, thực quản, bàng quang, tụy, gan và ung thư máu.
2. Các bệnh về hô hấp
Bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính (COPD): Hút thuốc dẫn đến tích tụ hóa chất độc hại trong phổi, gây tắc nghẽn và suy giảm chức năng phổi. Người hút thuốc có nguy cơ tử vong do COPD cao gấp 12-13 lần so với người không hút.
Viêm phế quản mãn tính và hen suyễn: Khói thuốc lá làm tăng cường các triệu chứng của viêm phế quản và hen suyễn.
3. Tác động đến tim mạch
Bệnh tim mạch: Hút thuốc lá làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch và đột quỵ. Các hóa chất trong khói thuốc làm cho thành mạch dày lên và hình thành mảng bám, dẫn đến cục máu đông.
Tăng huyết áp: Hút thuốc làm tăng huyết áp, tăng nguy cơ đau thắt ngực và nhồi máu cơ tim.
4. Vấn đề sinh sản
Giảm khả năng sinh sản: Hút thuốc ảnh hưởng đến khả năng thụ thai ở cả nam và nữ. Phụ nữ hút thuốc có nguy cơ sảy thai, sinh non và giảm sự phát triển của thai nhi.
Rối loạn chức năng cương dương: Hóa chất trong thuốc lá làm giảm lưu lượng máu, dẫn đến rối loạn cương dương ở nam giới.
5. Tác động đến da và thẩm mỹ
Lão hóa sớm: Hút thuốc gây ra sự xuất hiện của nếp nhăn, da khô xỉn màu và mất tính đàn hồi do giảm lưu lượng máu đến da.
Vàng răng và hôi miệng: Hút thuốc để lại vết ố trên răng và gây mùi hôi miệng khó chịu.
6. Các tác hại khác
Tăng nguy cơ loãng xương: Hút thuốc làm giảm mật độ xương, tăng nguy cơ gãy xương.
Thiếu oxy: Carbon monoxide trong khói thuốc làm giảm khả năng vận chuyển oxy của hồng cầu, ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể.
Mù lòa: Hút thuốc liên quan đến việc tăng nguy cơ mắc bệnh đục thủy tinh thể và thoái hóa điểm vàng, góp phần gây ra mù lòa.
7. Ảnh hưởng đến những người xung quanh
Khói thuốc lá thụ động cũng gây hại nghiêm trọng cho sức khỏe của người không hút thuốc, đặc biệt là trẻ em và phụ nữ mang thai. Hít phải khói thuốc thụ động có thể gây ra các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng như bệnh tim mạch, ung thư phổi, và các bệnh về đường hô hấp.
Hãy bỏ thuốc lá ngay hôm nay vì sức khỏe của bạn và những người thân yêu. Chúng ta cùng nhau hướng tới một cộng đồng khỏe mạnh và không thuốc lá.
